صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

مقدمه 158

الشواهد الربوبية في المناهج السلوكية ( مقدمه فارسى وحواشي سبزوارى )

اين نسخه أقرب النسخ نسبت به نسخهء أصل است . جمعى از أهل تصحيح درين عصر از حدّ اعتدال خارج شده‌اند و وقت خود را صرف مثله نمودن كتب علمى مينمايند و مجموعه‌يى قطورتر از أصل بنام مأخذ تصحيح فراهم نموده موجب تحيّر مراجعه‌كننده ميشوند . درست طرف مقابل آنها جماعتى ديگرند كه به تعدد نسخ و تهيه نسخه‌يى كه موجب اطمينان باشد اعتقاد ندارند « 1 » منظور از تصحيح يك متن ، تهيهء نسخه‌يى است كه حكايت از نسخهء أصل نمايد . شرط أول تصحيح تخصص تام در موضوع كتاب مورد تصحيح و احاطه بمطالب تأليف مورد انتقاد است . و قد فرغنا من تحرير هذه المقدمة اواسط شهر رجب الأصب 1386 .

--> ( 1 ) - برخى از أهل تصحيح از نسخ قريب بعصر مؤلف اعراض نموده‌اند و صرفا بمأخذ منقول مؤلف پرداخته و ميزان مراجع مؤلف را قرار ميدهند مثلا اگر ملا صدرا از شيخ مطلبى را نقل نمود صرفا عبارت كتاب شيخ را مثلا أصل قرار داده غافل از آنكه گاهى مؤلف در نقل كلام تسامح نموده و يا آنكه كلام شيخ را تلخيص نموده و گاهى هم نسخه‌هايى را كه در دست داشته نسخهء مغلوطى بوده و گاهى اوقات هم نقل بمعنى نموده است در حالى كه نقاد يك متن وقتي كلام أو قابل‌اعتماد است كه نسخه‌يى را تحويل بدهد كه أقرب نسخه‌ها بأصل باشد و اگر أحيانا نسخه مؤلف مغلوط است بعد از اعتماد و قطع به آنكه نسخه‌يى كه از زير دست مؤلف غلط خارج شده است همان را أصل قرار دهد و در پاورقى اشاره باشتباه مؤلف نمايد . ما در مواردى به اين معنى برخورد نموده‌ايم كه نسخهء خارج شده از دست مولف قطعا غلط بوده است . در بسيارى از مباحث حركت كه ملا صدرا از امام فخر مطلب نقل نموده و چند مورد هم امام فخر بطور غلط از شيخ رئيس عبارت نقل نموده است . قبل از رواج انتقاد صحيح نسخه به متابعت از دانشمندان غرب اين رويهء ناپسند رايج بوده است . تسامح در كتب عقلي و فن حكمت بيشتر رواج داشته است . خصوصا آنكه از باب تقيه كتب عقلي را اساتيد در گوشهء سرداب‌ها و در غايت خفا تدريس مينمودند و دور از انظار بمباحثهء اين كتب مىپرداختند و اين خود يكى از علل مهم وجود اغلاط در كتب فلسفي و عرفانى است .